“Across the Radcliffe Line”

അദ്ധ്യായം 2: ഇല്ലാത്ത സഹോദരൻ

പ്രഭാതത്തിന്റെ വെളിച്ചം ജാലകങ്ങളിലൂടെ ചരിഞ്ഞുകയറി സൊഹൈൽ കുടുംബത്തിന്റെ തണുത്ത മൊസൈക്ക് തറയിൽ രൂപരേഖകൾ വരച്ചു. ഏലത്തരിയുടെയും വറുത്ത ഉള്ളിയുടെയും സുഗന്ധം അടുക്കളയിൽ നിന്ന് പടർന്നു   വന്ന് ലാഹോറിന്റെ ഉണർച്ചയുടെ ശബ്ദങ്ങളുമായി കലർന്നു - തെരുവുകളിൽ നിന്ന് പച്ചക്കറി വില്പനക്കാരുടെ നിലവിളികൾ, സ്കൂൾപിള്ളേരുടെ ബസ്ഡ്രൈവറുമായുള്ള തർക്കങ്ങൾ, പക്ഷികളുടെ കൂവ ലിനെഇല്ലാതാക്കുന്ന റിക്ഷാ ഹോണുകൾ.

ഭക്ഷണമുറിയിൽ, ലോകം നിശ്ചലമായതായി  തോന്നി. 

താൽക്കാലികമായി  എല്ലാം നിർത്തപ്പെട്ടതുപോലെ.

ഫാത്തിമ നീളമുള്ള മരമേശയുടെ ഒരറ്റത്ത് ഇരിക്കുന്നു, കാലത്തെ പത്രം തൊട്ടുനോക്കാതെ, മറന്നുപോയ പരാത്ത കളുടെ പ്ലേറ്റിനടുത്ത് ചായ തണുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവളുടെ നേരെ, മൂന്നു വയസ്സ് ഇളയ സഹോദരൻ അസദ്, തീവ്രമില്ലാതെ ടോസ്റ്റിൽ വെണ്ണ പുരട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മൂന്ന് സഹോദരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഇളയവളും ഗൃഹജോലികളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവളുമായ ഷീരിൻ സൈഡ്ബോർഡിനോട് ചാരിനിൽക്കുന്നു, കൈകൾ മടക്കി, മുഖഭാവം സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്.

മേശയിൽ, സഹോദരങ്ങളുടെ മധ്യേ, ഫോട്ടോയും ഗുരുമുഖി അക്ഷരത്തിലുള്ള കത്തും കിടക്കുന്നു.

"ഇഖ്ബാൽ," ഫാത്തിമ മൃദുവായി പറഞ്ഞു, നിശ്ചലമായ വെള്ളത്തിൽ വീണ ഒരു കല്ലുപോലെ ആ പേര്. "ദാദിയിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലെങ്കിലും ആ പേര് കേട്ടിട്ടുണ്ടോ... എന്ന് പറയൂ."

അസദ് തലയുയർത്തി. ഉയരം കൂടിയ അദ്ദേഹത്തിന് നാല്പത്തിയേഴ് വയസ്സുണ്ട്, പുരികങ്ങളുടെ ഇടയിൽ സ്ഥിരമായി മുഷിച്ചിൽ ഉള്ളത് - കോപത്തിൽ നിന്നല്ല, പല വർഷത്തെ സൂക്ഷ്മതയിൽ നിന്നാണ് അത് രൂപ പെട്ടത്.. നഗര ആസൂത്രണ വകുപ്പിൽ സിവിൽ എഞ്ചിനീയറായി ജോലി ചെയ്യുന്ന അദ്ദേഹം രണ്ട് ബ്ലോക്ക് അകലെ ഭാര്യയും രണ്ട് കൗമാരപ്രായ പുത്രന്മാരുമായി താമസിക്കുന്നു. പൂർണ്ണമായും പ്രായോഗികൻ. പ്രവചനാതീതമല്ലാത്ത, ദൃഢമായ, സോക്സ് ഇസ്തിരി ഇടുന്ന തരം മനുഷ്യൻ, ഊഹാപോഹങ്ങളേക്കാൾ മൗനത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്നവൻ.

"ഇഖ്ബാൽ," അദ്ദേഹം ചിന്താപൂർവ്വം ആവർത്തിച്ചു. "ദാദി ആ പേര് ഉപയോഗിച്ചത് ഓർമ്മയില്ല. പക്ഷെ ദാദി  എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് നിനക്കറിയാമല്ലോ... എന്തൊക്കൊയെ നിഗൂഢതകൾ ഉള്ളതായി തോന്നാറുണ്ട്, പലപ്പോഴും.."

"അവർ  ഗൂഢാത്മകയായിരുന്നില്ല," ഫാത്തിമ ഉറച്ചും ശാന്തമായും മറുപടി പറഞ്ഞു. "അവർ  എന്തോ സംരക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു."

"അവർ നമ്മളെ എല്ലാവരെയും സംരക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു," ഷീരിൻ ഇടയ്ക്ക് പറഞ്ഞു,  ചായയൊഴിക്കാൻ നീങ്ങിക്കൊണ്ട്. "വേദനയിൽ നിന്ന്. ഭൂതകാലത്തിൽ നിന്ന്. എന്തിനാണ് ഇപ്പോൾ അത് കുഴിച്ചെടുക്കുന്നത്?"

ഫാത്തിമ അവളുടെ നേരെ തിരിഞ്ഞു, സഹോദരിയെ പരിശോധിച്ചുനോക്കി. നാല്പത്തിരണ്ട് വയസ്സുള്ള ഷീരിൻ, വിവാഹിതയല്ല, ഇപ്പോഴും കുടുംബ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നു. സൗമ്യയും, സാമർത്ഥ്യമുള്ളവളും, ഫാത്തിമയുടെ കണ്ണുകളിൽ, പലപ്പോഴും രാജി വയ്ക്കുന്നവളുമാണ്. അമീനാ ബീബിയെ അചഞ്ചലമായ ക്ഷമയോടെ അവൾ പരിചരിച്ചു, എല്ലാ അസുഖങ്ങളിലൂടെയും ആചാരങ്ങളിലൂടെയും ഗൃഹത്തെ നിശ്ശബ്ദമായി കാര്യക്ഷമമായി നിയന്ത്രിച്ചു. പക്ഷേ അവൾ അവരുടെ മുത്തശ്ശിയുടെ മൗനങ്ങളെയും ആഗിരണം ചെയ്തിരുന്നു, പൈതൃകമായി ,അവകാശമായി ലഭിച്ചതുപോലെ.

"കാരണം ഇതാണ് -" ഫാത്തിമ കത്തിൽ തട്ടി, "- ഞാൻ ദാദിയെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞിരുന്നതെല്ലാം മാറ്റുന്നു. നമ്മളെക്കുറിച്ച്."

ഷീരിന്റെ പുരികങ്ങൾ ചുളിഞ്ഞു. "അല്ലെങ്കിൽ ചിലപ്പോൾ അത് നിങ്ങളോട് പറയുന്നത് ദാദി ക്ക് നമ്മൾക്ക് മുമ്പായി ഒരു ജീവിതം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നതാണ്. അത് വ്യക്തമല്ലേ?"

"ഇല്ല," ഫാത്തിമ പറഞ്ഞു. "ഇതു അത് പോലെ അല്ല."

അവൾ മുന്നോട്ട് ചായുകയും, വിരലുകൾ ഫോട്ടോയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്തു. "ഈ ആൺകുട്ടി... ഈ കുട്ടി. ദാദി  അവനെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കലും സംസാരിച്ചിട്ടില്ല. ഒരു തവണ പോലും. തന്റെ ബാല്യകാലത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ പോലും. അവർ എപ്പോഴും പറയുകയായിരുന്നു, 'വിഭജനകാലത്ത് നമ്മൾക്ക്  എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടു.' എന്ന് മാത്രമാണ്.പക്ഷെ ഇപ്പോൾ ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നത് അവർ അർത്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ടാവുക , ചിലപ്പോൾ ദാദി യുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ആരെയൊക്കെയോ നഷ്ട്ടപ്പെട്ടു എന്നാണോ?

വീണ്ടും ഫാത്തിമ  മൗനമായി .

അസദ് ടോസ്റ്റ് താഴെ വച്ച് കസേരയിൽ ചാരിനിന്നു. "അപ്പോൾ നീ എന്താണ് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?"

ഫാത്തിമ അവനെ നോക്കി. അവളുടെ കണ്ണുകൾ, ആഴത്തിലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായവ, എപ്പോഴും പകുതി എഴുതപ്പെട്ട ചിന്തയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നത് പോലെ.. അവളിലെ അക്കാദമികൻ - ഗാലിബിന്റെ രൂപകങ്ങളും ഫൈസിന്റെ വിലാപവും വിശകലനം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ള സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ - എന്തിനെയും നിരീക്ഷിക്കാൻ പരിശീലനം നൽകിയിരുന്നു, സംസാരത്തെ അത്രമാത്രം മൗനത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ.

"അവൻ ആരായിരുന്നു എന്ന് കണ്ടെത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവൻ എവിടെ പോയി. അവൻ... ജീവിച്ചിരുന്നോ എന്ന്."

"അവൻ ജീവിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ?"

"അപ്പോൾ എന്ത് സംഭവിച്ചു എന്ന് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. കഥ പൂർത്തിയാക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു."

അസദ് നിരാശയോടെ ശ്വാസം വിട്ടു. "ഫാത്തിമ, ഏകദേശം എൺപതു വർഷമായി. അവൻ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, അവൻ ഇപ്പോൾ ഇല്ലാതെയായിട്ടുണ്ടാകും അല്ലെങ്കിൽ ഓർമ്മിക്കാൻ വളരെ വയസ്സായിട്ടുണ്ടാകും."

"അതിനർത്ഥം അവന്റെ കുടുംബത്തിന് ഓർമ്മയില്ല എന്നല്ല," അവൾ പറഞ്ഞു.

ഷീരിൻ ഇപ്പോൾ പൂർണ്ണമായും അവളുടെ നേരെ തിരിഞ്ഞു. "നീ ഇന്ത്യയിലേക്ക് പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് സംസാരിക്കുന്നത്."

"അതെ."

"നീ ഗൗരവത്തോടെയാണ്."

"ഞാൻ ഗൗരവത്തോടെയാണ്."

"എന്താണ് നീ ചെയ്യാൻ പോകുന്നത്, പഞ്ചാബിൽ, ക്ഷീണിച്ച ഒരു ഫോട്ടോയും നീ മിക്കവാറും വായിക്കാത്ത ഒരു ലിപിയിലുള്ള കത്തുമായി ഓരോ വാതിലുകൾ മുട്ടുകയാണോ?"

"അതാണ് വേണ്ടതെങ്കിൽ."

ഷീരിന്റെ കണ്ണുകളിൽ ആശങ്ക നിറഞ്ഞു, സ്നേഹത്തിൽ നിന്ന് വളരുന്നതും എന്നാൽ ക്ഷോഭമായി മുളയ്ക്കുന്നതുമായ ഒരു ആശങ്ക.

"ഫാത്തിമ, ഇതൊരു നോവൽ അല്ല. നീ ഇന്ത്യയിലേക്ക് നടന്നുചെന്ന് ബോളിവുഡ് പോലെ നഷ്ടപ്പെട്ട സഹോദരന്മാരെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല."

ഫാത്തിമ പുഞ്ചിരിച്ചു, ശവസംസ്കാരത്തിന് ശേഷമുള്ള ആദ്യത്തെ യഥാർത്ഥ പുഞ്ചിരി. 

". പക്ഷേ ദാദിയുടെ ജീവിതം ഞാൻ വായിച്ച ഏതൊരു നോവലിനേക്കാളും കൂടുതൽ ആയിരുന്നു. അവൾ നമ്മളെ മുഴുവൻ കാര്യവും വായിക്കാൻ അനുവദിച്ചില്ല."

അവൾ എഴുന്നേറ്റു, ഫോട്ടോ മടക്കി ഒരു ചെറിയ എൻവലപ്പിൽ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം വെച്ചു. അത് ഒരു നിമിഷം പിടിച്ചുനിന്ന ശേഷം അവളുടെ ഷാളിന്റെ പോക്കറ്റിൽ വെച്ചു. ആ ചലനം നിശബ്ദവും ആചാരപരവുമായിരുന്നു.

അസദും എഴുന്നേറ്റു. "നോക്കൂ," അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ മൃദുവായി പറഞ്ഞു. "നീ ശരിക്കും പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിൽ... ഞാൻ ഏർപ്പാടുകളിൽ സഹായിക്കും. വിസ, ടിക്കറ്റ്, എന്തെങ്കിലും. പക്ഷേ... 

അവൾ തലയാട്ടി. "ഞാൻ ശ്രദ്ധിക്കും."

ഷീരിൻ തല അല്പം കുലുക്കി, പക്ഷേ കൂടുതൽ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.

ഫാത്തിമ മുറിയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് നടക്കുമ്പോൾ, പ്രഭാതസൂര്യൻ ഒടുവിൽ ഉയർന്ന്  പൂന്തോട്ടത്തിന്റെ മതിലുകൾ കടന്ന്, വായുവിലെ ധൂളികണങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു. അവളുടെ പോക്കറ്റിലെ ഫോട്ടോ തന്റെ തൊലിയിൽ ചൂടാകുന്നതായി തോന്നി, ദശാബ്ദങ്ങളായി മറന്നുപോയതിന് ശേഷം ഉണരുന്നതുപോലെ.

ഇന്ത്യയിൽ എന്താണ് അവൾ കണ്ടെത്തുകയെന്നോ അല്ലെങ്കിൽ എന്തെങ്കിലും കണ്ടെത്തുമോ എന്നോ അവൾക്ക് ഉറപ്പില്ല.

എന്നാൽ അവളുടെ ഉള്ളിൽ എന്തോ മാറിയിരുന്നു, മാറ്റാനാവാത്ത വിധം. അവൾ ഇതിനകം ആദ്യത്തെ അതിർത്തി കടന്നുകഴിഞ്ഞു.

റാഡ്ക്ലിഫ് അല്ല മറിച്ച് മനസ്സിനകത്തുള്ളത്.

തുടർന്ന് വായിക്കുക…

അദ്ധ്യായം 3:റാഡ്ക്ലിഫിനും മുൻപ്..